Podczas pobytu w Hiszpanii warto zapoznać się z usługami publicznymi dostępnymi dla mieszkańców. Do najważniejszych i cieszących się największym zainteresowaniem usług należą: opieka zdrowotna, ubezpieczenia społeczne i świadczenia socjalne, usługi rynku pracy, pomoc społeczna oraz kwestie dostępu i procedur administracyjnych.
Skupiłabym się tutaj przede wszystkim na opiece zdrowotnej, ponieważ usługa ta dotyczy każdego, niezależnie od wieku czy statusu zawodowego. Narodowy System Opieki Zdrowotnej (Sistema Nacional de Salud) zapewnia powszechną, publiczną opiekę medyczną, zarządzaną w dużej mierze przez regionalne służby zdrowia. System ten jest finansowany głównie z podatków oraz składek na ubezpieczenie społeczne, a osoby legalnie zamieszkujące dany kraj korzystają z bezpłatnej lub taniej opieki medycznej.
Jak my to zrobiliśmy
As mentioned in the post regarding my husband’s residency, it was required of us to provide proof of some kind of health insurance. As neither of us was working at that time, we were not allowed to apply for public healthcare in Spain, therefore we bought private health insurance for all members of our family. We decided to go with DKV which was recommended to us through our gestor. We were paying 235 euros per month and this was no co-payment insurance. In order to set up our policy, we were asked to provide a few personal details for everyone in the family:
- Pomiary wzrostu i masy ciała
- Historia choroby, w tym przebyte operacje, choroby przewlekłe lub poważne problemy zdrowotne (z wyłączeniem drobnych dolegliwości, takich jak przeziębienie)
- Szczegóły dotyczące wzroku, w szczególności informacja, czy dana osoba nosi okulary, oraz dokładna liczba dioptrii dla każdego oka.
- Ogólne informacje dotyczące stylu życia, takie jak nawyki i częstotliwość palenia tytoniu czy spożywania alkoholu.
Takie polisy często obowiązują w cyklu rocznym, więc nasza wygasłaby w grudniu 2025 roku, a aby ją wypowiedzieć, musielibyśmy powiadomić ubezpieczyciela z co najmniej miesięcznym wyprzedzeniem przed końcem okresu jej obowiązywania.
Gdy się o tym dowiedzieliśmy, postanowiliśmy zrezygnować z prywatnego ubezpieczenia, ponieważ polisa miała się odnowić w styczniu. Uznaliśmy, że skoro i tak opłacam składki i mogę objąć ubezpieczeniem wszystkich członków rodziny, to po co płacić podwójnie? Oczywiście nie wzięliśmy pod uwagę tego, że hiszpański system działa powoli i że procedura dopisania wszystkich uprawnionych osób składa się z wielu etapów. Minęły miesiące, zanim otrzymaliśmy zaświadczenie potwierdzające, że mój mąż i córki zostali zarejestrowani w systemie.
I had also written before that in order for me to obtain the residency permit I had to set myself up as Autonomo in Spain. Being self-employed comes with some monthly costs; one is the payment made to the Seguridad Social (something like NI in the UK) which are your contributions to social services and pension. The second cost is the cost of doing your taxes which you can do yourself or pay your gestor to do it. When I registered I got my Social Security number and was allowed to access the public healthcare system. The benefit of paying the contributions to the Seguridad Social is that you can attach all your family members as beneficiaries under your own insurance. Once registered on the system, they obtain the right to public healthcare.
Dodawanie beneficjentów do Seguridad Social
First of all we needed to get NIE numbers for our daughters. My husband had already got his NIE number in the process of applying for his residency. Securing the appointment was one story, attending the appointment was completely different. It happened that our daughters went to school camp but on two different weeks so one week we had an appointment for our youngest daughter, next week for the older one. The first appointment went smoothly. At the same time I was also sorting out my blue residency card which I had laminated before (read my post about that). The police officer serving us was nice and efficient. No unnecessary questions or extra documents. 5 minutes and we left with my new residency card and my daughter’s residency card with her NIE number on it.
Next week we were going in quite relaxed, it was supposed to be the same procedure. How wrong we were. We already had a bad feeling when the person in the queue in front of us let us pass. She must have known the person. So we went, sat down and the first thing we hear is that we had booked the wrong appointment. But how come it was the wrong appointment? We had the same appointment the week before I tried to explain in my broken Spanish. He rudely explains that for children you don’t book a NIE appointment, you book a residency one. So I said again that we came last week with my other daughter and I pointed out the official who served us and explained that he didn’t mind. No, he wasn’t having it. I got so upset by that point that I started crying. In the meantime the official asked me to show him all the supporting documentation (I wrote about the documents needed for applying for NIE in this post). When I handed it in he requested… Vida de laboral. There hadn’t been any mention anywhere about that before. This is your work history in Spain and can be downloaded as a PDF report from Import@ss Portal provided by Social Security. You will need to identify yourself when you login using, for example, your Digital certificate but you can also be verified through SMS if your phone number is registered within Social Security. So I managed to access it online on my phone and then I had to go and print it out for him. We left the police station to look for some sort of stationary shop that would print it out. Fortunately, there was one closeby. When we returned “our guy” was standing outside smoking. I handed him the printout and he started his speech again – that we booked the wrong appointment. I started getting upset again and then I looked and he was handing me my daughter’s passport and…her Spanish residency card. We left quickly before he would start his tirade all over again.
Kolejnym krokiem było dodanie osób uprawnionych do mojego konta w systemie ubezpieczeń społecznych (Social Security). W tym celu należy zalogować się na stronie „Tu Seguridad Social” i znaleźć odnośnik o nazwie „Añadir beneficiario”. Trzeba tam wprowadzić wszystkie wymagane dane, a na drugiej stronie – dołączyć odpowiednie dokumenty. W przypadku męża załączyłam jego kartę TIE oraz akt małżeństwa, a w przypadku córek – ich hiszpańskie karty pobytu oraz polskie paszporty. Przed wysłaniem zgłoszenia system wymaga złożenia podpisu cyfrowego. Muszę przyznać, że nie udało nam się tego zrobić na MacBooku, który ciągle wyświetlał komunikaty o błędach. Ostatecznie wypełniłam wniosek na komputerze z systemem Windows.
After around a month I received an email from Social Security with the certificate attached which listed all three of the beneficiaries. With this certificate I went to our local Centro de Salud to obtain the SIP card. The other document needed was the Empadronamiento (I wrote about obtaining that in this post) but you need to be careful as this needs to be no more than 3 months old. We are lucky because in La Eliana where we live we can go to our local Ayuntamiento and get everything the same day. I heard that getting an appointment in Ayuntamiento in Valencia can be tricky. So you need to take this into account as well when registering for public healthcare.
Jak widać, proces dopisywania osób uprawnionych do korzystania z Twojego ubezpieczenia w ramach Seguridad Social – choć niezbyt skomplikowany – jest czasochłonny i wymaga wielu kroków. Czytałam i słyszałam, że hiszpański system opieki zdrowotnej należy do najlepszych w Europie. Zawsze warto mieć lekarza pierwszego kontaktu, zwłaszcza jeśli ma się dzieci; korzystanie z usług publicznych stanowi dobrą alternatywę, jeśli nie chce się płacić za kosztowne ubezpieczenie prywatne.